#15 Krimp: kramp of kans

Op het eerste gezicht lijkt er de komende jaren niets te veranderen aan de gestage bevolkingsgroei in Nederland. De nationale prognoses tonen tot 2040 nog een groei van het aantal inwoners. Een fijn gevoel, want het groeiscenario is iets waaraan Nederland gewend en wellicht verslaafd is geraakt. Maar een nadere inspectie van de prognoses verraadt dat er sterke regionale verschillen zijn, waarbij in een groot aantal regio’s helemaal geen sprake is van groei, maar van krimp. Op dit moment zijn er drie gebieden in Nederland die al met demografische krimp te maken hebben: Zeeuws-Vlaanderen, Zuid-Limburg en Noordoost-Groningen. Daarnaast is er een tiental anticipeerregio’s; gebieden die volgens prognoses op de korte en middellange termijn met krimp zullen kampen. Dus hoewel de getallen nationaal toenemen, blijkt een sterke groei eigenlijk alleen te gelden voor de Randstad. Ruim een derde deel van Nederland krijgt te maken met demografische krimp. Omgaan met krimp heeft Nederland sinds 1850 echter niet meer moeten doen ‑ het groeidenken is de laatste jaren oorverdovend dominant geweest.

Demografische krimp is een verzamelbegrip en bestaat grofweg uit drie vormen. Buiten een daling van het aantal inwoners van een gebied, zijn dit de afname van het aantal huishoudens en het krimpen van de beroepsbevolking. Vergrijzing en ontgroening zijn demografische ontwikkelingen die parallel lopen aan bevolkingskrimp, maar die wel een versterkende invloed kunnen uitoefenen op krimp. Zo zorgt het wegtrekken van jongeren naar gebieden die meer kansen bieden voor studie en werk, voor een afname van de beroepsbevolking in een gebied. En vergrijzing heeft als gevolg dat er meer sterfgevallen optreden, waardoor het aantal inwoners van een gebied daalt.

Doordat demografische krimp een breed begrip is, zijn de effecten ervan net zo breed. Ze uiten zich in verschillende domeinen, op verschillende manieren. Van woningmarkt tot onderwijs, van sportvereniging tot ziekenhuis. Net als groei gaat krimp iedereen aan.

Artikel in Ons Erfdeel, november 2012

Download een PDF van dit artikel